Festival kroz vreme…

I Festival „Mokranjčevi dani“ otvoren je u septembru 1966.god. u dvorištu rodne kuće kompozitora u Negotinu, koja je za tu priliku restaurisana kao Spomen – muzej „Mokranjčeva kuća“.
U osnovi Festivala bila je zamisao da se kroz muziku iskaže priznanje kompozitoru ali i da se podstaknu stvaralačke snage savremenika za delanje u oblastima u kojima se Mokranjac istakao, ili ih samo naznačio. Prvobitna zamisao i postavljeni ciljevi zadržani su do danas.
Osnivač Festivala bila je Skupština opštine Negotin. Pripremama je rukovodio Organizacioni odbor. Prvi Festivali bili su vremenski i sadržajno vezani za čuveni negotinski vašar, jedan od najstarijih i najvećih u Srbiji, u trodnevnom trajanju od 21.-23. septembra na verski praznik Mala Gospojina.

I i II Festival mogu se označiti kao početni kada su se tražila praktična rešenja i oblici koji bi tek formiranu turističko-kulturnu manifestaciju učinili što privlačnijom stanovništvu. Programski je postojala skoro apsolutna ravnoteža između folklornih i čisto muzičkih priredbi. Program je sadržao takmičenje seoskih duvačkih orkestara iz Timočke Krajine (III Festival), takmičenje hajduk Veljkovih bećara, folklorne priredbe i zatim savetovanja i muzičke programe.

.

IV Festival uključio je u manifestaciju Udruženje kompozitora Srbije i raspisivanje „konkursa Stevan Mokranjac“ za nova horska dela. Horske kompozicije nagrađene na konkursu doživljavaju prvo izvođenje tokom „Mokranjčevih dana“ . Nakon dvanaest godina trajanja festivala , na konkurs je ukupno bilo pristiglo oko 170 novih horskih kompozicija (poslednja nagrada dodeljena je 1986. godine kada se konkurs, na žalost ugasio).Festival u svojoj četvrtoj godini dobija i prvog besednika i od te godine BESEDA ostaje u programu kao svečani čin obeležavanja početka Festivala, sve do današnjih dana. 

V Festival, godine 1970. izlazi iz lokalnih okvira i „Mokranjčevi dani“ dobijaju karakter republičke manifestacije. To je rezultat razgovora oko stotinak kulturnih i javnih radnika iz cele Republike. Konstituiše se Republički odbor koji od te godine preuzima brigu o koncepciji i organizaciji. Narednih godina polako se smanjuje program koji je vezan za vašar i po prvi put se među učesnicima nalaze i kamerni orkestri. Nagradno takmičenje seoskih duvačkih orkestara održano je te godine poslednji put.
VII Festival, godine 1972. u potpunosti se odvaja od vašara i „Mokranjčevi dani“ postaju odvojena manifestacija sa programskom šemom koja obuhvata: horsko pevaštvo, muzikologiju, etnomuzikologiju, kamernu muziku, izvorni folklor, muzičko stvaralaštvo, likovne izložbe i druge prateće priredbe i aktivnosti (izdavačka delatnost). Te godine poslednji put je organizovana, do tada obavezna izložba narodnih rukotvorina. 1972. program je prvi put upotpunjen pozorišnom predstavom. Dečije pozorište „Boško Buha“ iz Beograda prikazalo je mjuzikl „Torta sa pet spratova“ Dobrice Erića i Konstantina Babića. Festival je nastojao da spaja i prožima muzičko, likovno, književno pa i teatarsko područje.

IX Festival, 1974. godine uvodi NATPEVAVANJE HOROVA kao takmičarski deo festivala. Od 1974 godine Natpevavanje je najatraktivniji deo programa. Autoratitivni žiri imenovao je tada Savez organizacija kompozitora Jugoslavije. Učešće u Natpevavanju i eventualna pobeda bio je jedan od stepenika u afirmaciji i već uglednih horova.  XII Festival, jedan od očiglednih primera apsolutnog suživota Festivala sa društvenim sistemom u kojem se on odvija kroz vreme, prateći promene i karakteristike društvenog trenutka. Te, 1977. godine, jedan celovečernji koncert posvećen je obeležavanju proslave druga Tita, Partije i revolucionarnih sindikata. U večeri izvornih folklora, izvođene su narodne partizanske pesme iz ovog kraja.